Libido en hormonen: welke waarden er echt toe doen
Het belangrijkste in het kort
Als het verlangen afneemt, gaat de eerste verdenking bijna altijd naar de hormonen. Dat ligt voor de hand, maar volgens de beschikbare bronnen is het minder vaak de verklaring dan de meeste mensen aannemen.
Dit artikel laat zien wat er op basis van bewijs kan worden gezegd over het verband tussen hormonen en seksueel verlangen, welke waarden in dit verband überhaupt worden genoemd en wat daarnaast een rol speelt.
Wat je hier niet vindt: een manier om het verlangen te vergroten. Daarvoor hebben we geen bron met bewijs gevonden, en alles wat deze belofte doet, zou je wantrouwig moeten maken.
Dit kun je in dit artikel verwachten
1. Waarom de verdenking altijd eerst op de hormonen valt
2. Wat de bronnen daadwerkelijk aantonen
3. Welke waarden in dit verband worden genoemd
4. Wat daarnaast een rol speelt
5. Bij mannen: testosteron en zijn valkuilen
6. Bij vrouwen: wat de verandering wijzigt
7. Drie opties vergeleken
8. Wat je uit dit artikel meeneemt
Veelgestelde vragen
Bronnen
Waarom de verdenking altijd eerst op de hormonen valt
Er is een eenvoudige verklaring voor waarom bij dit onderwerp als eerste de hormonen worden genoemd: ze zijn meetbaar. Al het andere wat hierbij een rol speelt, laat zich moeilijk in een getal vatten, en een getal voelt als een antwoord.
Daar komt het verhaal bij dat op internet en in reclames wordt verspreid: een waarde is te laag, je verhoogt die en alles komt terug. Dit verhaal is aansprekend, verkoopt goed en houdt geen stand in het licht van de bronnen.
Dat betekent niet dat hormonen geen rol spelen. Het betekent dat ze een van meerdere factoren zijn en dat ze tegenover die factoren geen voorrang hebben, alleen omdat ze meetbaar zijn. Wie als eerste meet, vindt soms iets en ziet daarbij vaak het meest voor de hand liggende over het hoofd.
Dit artikel draait de gebruikelijke volgorde daarom om. Het begint met wat bewezen is, noemt daarna de waarden die überhaupt ter sprake komen en plaatst ze in de context waarin ze thuishoren.
Wat de bronnen daadwerkelijk aantonen
Voor de levensfase waarin het verband het vaakst wordt vermoed, is de uitspraak van het Instituut voor Kwaliteit en Zorgvuldigheid in de Gezondheidszorg ongewoon duidelijk:
Bron met bewijs
„Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat de hormonale verandering zelf het seksuele gevoel of verlangen beïnvloedt.“
Instituut voor Kwaliteit en Zorgvuldigheid in de Gezondheidszorg (IQWiG)
Welzijn tijdens de overgang, stand van 02-01-2023
Deze zin is de ongemakkelijkste en tegelijkertijd nuttigste informatie in dit artikel. Hij zegt niet dat niemand in deze fase een verandering ervaart. Hij zegt dat de verandering niet kan worden teruggevoerd op de hormonale verandering als zodanig.
Kernboodschap
Een verandering ervaren en daar een hormonale oorzaak voor hebben, zijn twee verschillende beweringen. Het eerste komt vaak voor, het tweede is niet aangetoond.
Diezelfde bron plaatst dit verder in perspectief: de gevolgen van de overgang voor de seksualiteit verschillen, en het ouder worden op zich speelt hier blijkbaar een belangrijkere rol. Daar komen volgens dezelfde bron psychologische, sociale en culturele factoren bij, evenals de situatie binnen de relatie (IQWiG, 2023).
Daarmee is het kader gezet. Wie bij dit onderwerp uitsluitend naar laboratoriumwaarden kijkt, zoekt op de plek die het felst wordt verlicht, en niet daar waar de bron de oorzaken vermoedt.
Waarom „normaal” hier geen maatstaf is
Bij nauwelijks een onderwerp wordt zo vaak naar de normale waarde gevraagd en levert dat zo weinig op. Seksueel verlangen verschilt aanzienlijk van persoon tot persoon, verandert gedurende het leven en schommelt van week tot week. Daarvoor bestaat geen referentiebereik zoals bij een bloedwaarde.
Daarom is de vraag „is dit nog normaal” zelden de meest behulpzame. Behulpzamer is: Is er iets veranderd, sinds wanneer, en hindert het jou of iemand anders? Een verandering waar niemand last van heeft, hoeft niet te worden onderzocht. Een verandering die belastend is, moet worden nagegaan, ongeacht of een waarde afwijkend is.
Dit verschil is ook de reden waarom vergelijkingen met anderen bij dit onderwerp bijzonder weinig opleveren. Cijfers uit enquêtes beschrijven gemiddelden van zeer uiteenlopende mensen. Ze zeggen niets over wat voor jou goed voelt en zorgen vooral voor druk.
Welke waarden in deze context worden genoemd
Toch zijn er waarden die in deze context regelmatig worden bepaald. Niet omdat ze het antwoord geven, maar omdat ze andere oorzaken zichtbaar maken die vergelijkbare klachten veroorzaken.
Testosteron, totaal en vrij. De waarde wordt bij mannen en vrouwen genoemd. Belangrijk is daarbij het onderscheid: de totale waarde kan onopvallend lijken, terwijl het aandeel dat daadwerkelijk in het lichaam werkt lager is. Daarvoor zijn SHBG en albumine nodig, waaruit het vrije testosteron wordt berekend.
De schildklier. TSH, fT3 en fT4 komen aan bod omdat een functiestoornis vermoeidheid, lusteloosheid en stemmingsveranderingen veroorzaakt. Dat zijn klachten die de beleving beïnvloeden, zonder dat ze met geslachtshormonen te maken hebben.
Prolactine. Een verhoogde waarde beïnvloedt andere hormonale assen en wordt daarom meegenomen in hormoonprofielen. Het is zelden de verklaring en moet toch worden gecontroleerd, omdat het eenvoudig te meten is.
IJzer, vitamine B12 en vitamine D. Ze staan niet op de lijst vanwege het verlangen, maar vanwege de uitputting. Wie voortdurend moe is, ervaart veel dingen anders, en vermoeidheid is de betrouwbaarste tegenstander van bijna alles.
Het patroon achter deze lijst is doorslaggevend: geen enkele van deze waarden meet lust. Ze meten allemaal iets dat een andere verklaring kan bieden, en precies daarin ligt hun nut.
Wat daarnaast een rol speelt
De factoren die de bron noemt, kunnen niet worden gemeten en zijn toch de factoren waarnaar zij verwijst. Ze hier buiten beschouwing laten zou oneerlijk zijn, ook al passen ze minder goed in een gids dan een lijst met waarden.
Geen enkele laboratoriumwaarde meet lust.
Slaap. Aanhoudend slaaptekort verandert motivatie, stemming en belastbaarheid. Het wordt bij dit onderwerp zelden genoemd en is een van de weinige punten waarop met een redelijke inspanning iets kan veranderen.
Aanhoudende belasting. Wie maandenlang onder spanning staat, ervaart een verschuiving van prioriteiten, en dat is geen kwestie van karakter, maar een aanpassing. Wie dat als persoonlijk falen opvat, legt zichzelf er nog een extra last bij op.
Medicijnen. Verschillende veelgebruikte groepen werkzame stoffen kunnen de seksuele beleving beïnvloeden. Dit is een van de vaakst over het hoofd geziene punten en tegelijk het punt waarbij een gesprek het snelst kan helpen. Stop daarom nooit op eigen initiatief met iets, maar bespreek het.
De relatie en de eigen geschiedenis. De bron noemt uitdrukkelijk psychologische, sociale en culturele factoren, evenals de situatie binnen de relatie (IQWiG, 2023). Daar bestaat geen test of snelkoppeling voor, en toch ligt het antwoord hier het vaakst.
Wat een onderzoeksuitslag in dit geval kan opleveren
Omdat geen enkele waarde verlangen meet, is het zinvol nauwkeurig te bekijken wat een meting daadwerkelijk bijdraagt. Ze heeft precies één taak: verklaringen uit te sluiten of te bevestigen die ergens anders vandaan komen en vergelijkbaar aanvoelen.
Een traag werkende schildklier maakt moe en futloos. Een ijzertekort ook. In deze context wordt ook een duidelijk vitamine-D-tekort genoemd. Alle drie zijn meetbaar, alle drie zijn behandelbaar en alle drie worden in het dagelijks leven regelmatig over het hoofd gezien, omdat hun signalen zo aspecifiek zijn.
Precies daarin ligt de meerwaarde: niet in een antwoord op de oorspronkelijke vraag, maar in het uitsluiten van mogelijkheden. Wie weet dat de schildklier, het ijzergehalte en het prolactinegehalte geen afwijkingen vertonen, kan zich richten op de gebieden waarin de bron de oorzaken vermoedt, zonder voortdurend aan een gemiste lichamelijke verklaring te denken.
En de keerzijde hoort erbij: een afwijkende waarde bewijst niets. Ze levert een mogelijke verklaring die wordt gecontroleerd en zo nodig behandeld. Of dat iets verandert, blijkt pas daarna, en ook dat moet medisch worden begeleid.
Bij mannen: testosteron en zijn valkuilen
Wanneer mannen zich in dit verband laten testen, gaat het bijna altijd om testosteron. Twee eigenschappen van de waarde leiden daarbij regelmatig tot verkeerde conclusies, en beide zijn eenvoudig te vermijden.
Het eerste is het dagverloop. De testosteronwaarde schommelt in de loop van de dag aanzienlijk en is 's ochtends het hoogst. Een enkele meting in de namiddag zegt dan ook weinig, en het tijdstip van de bloedafname hoort daarom in de uitslag te staan. Een waarde die laat in de namiddag wordt bepaald en laag uitvalt, is geen resultaat, maar een fout in de planning.
Het tweede is het verschil tussen de totale waarde en het vrije aandeel. Een groot deel van het testosteron is gebonden aan transporteiwitten en is in die toestand niet werkzaam. De totale waarde kan er daarom normaal uitzien, terwijl het werkzame aandeel lager ligt. Wie alleen de totale waarde laat bepalen, krijgt maar de helft van de informatie.
Daar komen de regelhormonen LH en FSH en prolactine bij. Ze laten zien of het signaal vanuit de hersenen aankomt of dat het lager in de keten blijft steken, en maken zo onderscheid tussen verschillende mogelijke oorzaken. Ook estradiol maakt bij mannen deel uit van het beeld; het is geen fout in de uitslag, maar onderdeel van de beoordeling.
Waarom testosteron ook bij vrouwen wordt genoemd
Testosteron geldt als een mannelijk hormoon, maar het vrouwelijk lichaam maakt het toch aan, in kleinere hoeveelheden. Daarom staat het ook in hormoonprofielen voor vrouwen en komt het regelmatig ter sprake in gesprekken over dit onderwerp.
Wat hierover onderbouwd kan worden gezegd, is weinig, en dat is belangrijke informatie. Dit artikel noemt daarom geen streefwaarden en doet geen aanbeveling om de waarde te beïnvloeden. Een behandeling met testosteron bij vrouwen is een medische beslissing waaraan eigen afwegingen zijn verbonden en geen terrein voor zelfexperimenten.
Wat deze waarde kan bijdragen, is hetzelfde als bij de andere waarden: hij maakt deel uit van een profiel dat een beeld oplevert. Samen met DHEA-S en SHBG beschrijft hij een gebied dat anders helemaal niet zichtbaar zou zijn, en dat is de reden waarom hij in de Menopause Check wordt meegenomen.
Bij vrouwen: wat de veranderingen teweegbrengen
Voor de periode van hormonale veranderingen noemt de bron een lichamelijk aspect dat verschilt van verlangen en daar vaak mee wordt verward: Ongeveer 3 op de 10 vrouwen hebben vanaf ongeveer de periode kort voor de menopauze klachten, omdat hun vaginale slijmvlies gevoeliger en droger is dan vroeger (IQWiG, 2023).
Dit onderscheid is praktisch belangrijk. Klachten tijdens geslachtsgemeenschap zijn iets anders dan afnemend verlangen, ook al vallen beide in de beleving samen. Wie het ene heeft en over het andere praat, krijgt antwoord op de verkeerde vraag.
Voor de behandeling van deze klachten vermeldt de bron: Een vaginale hormoonbehandeling kan dergelijke klachten verlichten (IQWiG, 2023). Of dit in aanmerking komt, wordt uitsluitend door een arts bepaald. Dit artikel doet hierover geen aanbeveling en kan dat ook niet.
Voor het verlangen zelf blijft het bij wat hierboven staat: Er is geen bewijs dat de hormonale verandering hierop van invloed is (IQWiG, 2023). Wat deze levensfase verder verandert, wordt beschreven in het artikel Afvallen tijdens de menopauze, en welke waarden het eerst veranderen, staat in het artikel Perimenopauze.
Wat je vóór een afspraak kunt verzamelen
Een gesprek over dit onderwerp vinden veel mensen moeilijk, en het wordt gemakkelijker als enkele gegevens al vaststaan. Vier punten volstaan, en die kun je in tien minuten noteren.
Ten eerste: sinds wanneer. Een periode in maanden is nauwkeuriger dan ‘al een tijdje’ en maakt onderscheid tussen een geleidelijke verandering en een verandering die plotseling begon. Ten tweede: wat er in dezelfde periode speelde. Een nieuwe baan, een nieuw medicijn, een periode met weinig slaap, een verandering in de relatie.
Ten derde: de volledige lijst van medicijnen en preparaten, met startdatum, en nadrukkelijk ook de middelen die je zelf onbelangrijk vindt. Ten vierde: of er lichamelijke klachten zijn. Dat is de informatie die tijdens het gesprek het snelst de richting verandert, en uit verlegenheid vaak wordt weggelaten.
Wie deze vier punten meeneemt, maakt het gesprek korter en tegelijkertijd bruikbaarder. En het neemt de druk weg om tijdens de afspraak alles spontaan te moeten formuleren.
Zo herken je een onbetrouwbare belofte
Over nauwelijks een onderwerp wordt zoveel verkocht, en de patronen herhalen zich. Vier kenmerken komen bijna altijd samen voor, en wie ze kent, bespaart geld en teleurstelling.
Ten eerste: een snel resultaat binnen een vastgestelde periode. Ten tweede: één enkele werkzame stof als verklaring voor een onderwerp dat de bron uitdrukkelijk aan meerdere factoren toeschrijft. Ten derde: ervaringsverhalen in plaats van bronnen. Ten vierde: geen informatie over wat het middel niet biedt.
Het vierde kenmerk is het betrouwbaarst. Wie uitsluitend voordelen opsomt, verkoopt. Wie de beperkingen noemt, legt uit. Deze controlevraag geldt net zo goed voor advies als voor producten, en dit aanbod is daar nadrukkelijk bij inbegrepen.
En een veiligheidswaarschuwing: preparaten met hormonale werking zijn geen voedingssupplementen, ook niet als ze zo worden aangeboden. Ze grijpen in op een zichzelf regulerende kringloop, kunnen wisselwerken met medicijnen en het gebruik ervan hoort onder medische begeleiding plaats te vinden.
Drie mogelijkheden vergeleken
Wie iets aan dit onderwerp wil doen, heeft drie mogelijkheden. De tabel zet ze naast elkaar aan de hand van dezelfde criteria, met een eerlijke kolom over wat elk ervan niet biedt.
| Criterium | Andere oorzaken uitsluiten | Gesprek met de arts | Je eigen waarden kennen |
|---|---|---|---|
| Waar het op aangrijpt | bij slaap, belasting, medicatie en je eigen situatie | bij de duiding door iemand die kan doorvragen | bij de vraag of er op de achtergrond iets meetbaars uit balans is |
| Wat het kan opleveren | raakt volgens de beschikbare bronnen het meest waarschijnlijk het gebied waar de oorzaak ligt | onderscheidt klachten van afnemend verlangen | sluit schildklierproblemen, prolactine en voedingstekorten als verklaring uit of neemt ze juist mee |
| Inspanning | weken tot maanden, geen kosten | één afspraak, maar daarvoor moet je wel een drempel over | eenmalig meten, monsterafname 's ochtends |
| Wat het niet doet | werkt langzaam en is moeilijk te meten | neemt de observatie die het gesprek nuttig maakt niet van je over | meet geen libido, stelt geen diagnose, vervangt geen afspraak |
Opvallend is wat in de tabel ontbreekt: middelen met de belofte het libido te verhogen. Dat is bewust. Voor geen daarvan hebben we een onderbouwde bron die een aanbeveling zou rechtvaardigen, en hormoonpreparaten horen zonder uitzondering onder medische begeleiding te worden gebruikt.
De eerlijke lezing: kolom één is volgens de beschikbare bronnen het waarschijnlijkste aanknopingspunt, kolom twee de betrouwbaarste duiding en kolom drie een bouwsteen die andere verklaringen uitsluit. Bij mybody®x (MYBODY Lab GmbH) dekt de HormonCheck voor mannen de derde route, geanalyseerd in een ISO-gecertificeerd laboratorium in Duitsland.
Hormoonprofiel uit één bloedmonster
HormonCheck | Mannen-hormoontest
Totaal en vrij testosteron, daarnaast SHBG en albumine, de regulatiehormonen LH, FSH en prolactine, evenals DHEA-S, estradiol en TSH. Wat de test niet doet: hij meet geen seksueel verlangen, stelt geen diagnose en vervangt geen gesprek met een arts.
Labresultaten 3–5 werkdagen na ontvangst van het monster
Vermelding op de productpagina, geraadpleegd op 26-08-2026
Voor vrouwen onderzoekt de Menopause Check de cyclus hormonen, inclusief testosteron en DHEA-S, en de Women's Wellness Check het schildklierprofiel met ferritine, B12 en D3. Wat de afzonderlijke waarden betekenen, staat in het biomarkerlexicon met 67 uitgelegde bloedwaarden. Of een meting voor jou de moeite waard is, beantwoordt de vergelijking eerlijk vanuit beide perspectieven:
Zinvol voor jou als …
daarnaast voortdurend moe en futloos bent en wilt weten of daar iets Meetbaars achter zit.
je een gesprek voorbereidt en daar cijfers over testosteron, de schildklier en prolactine wilt meenemen.
je de monsterafname 's ochtends kunt plannen, omdat de waarde anders nauwelijks te interpreteren is.
Eerder niet, wanneer …
je daarvan een antwoord op de vraag over je verlangen verwacht. Geen enkele laboratoriumwaarde meet verlangen.
de belasting of de situatie binnen de relatie het voor de hand liggende punt is. Dan begint een meting op de verkeerde plek.
je lichamelijke klachten hebt. Die moeten worden besproken en onderzocht, niet gemeten en zelf geïnterpreteerd.
Volgende stap
Als je eerst wilt zien waar je staat
De HormonCheck berekent het vrije testosteron aan de hand van de totale waarde, SHBG en albumine en meet daarnaast de regulerende hormonen. Het Biomarker-lexicon legt uit wat de afzonderlijke waarden betekenen en waar je bij het moment van de monsterafname op moet letten.
Naar de HormonCheck Naar het Biomarker-lexiconWat je uit dit artikel meeneemt
Als je één ding onthoudt, laat het dan de zin uit de bron zijn: tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat de hormonale verandering zelf het seksuele gevoel of verlangen beïnvloedt (IQWiG, 2023). Daarmee wordt iemands ervaring niet ontkend en wordt de zoektocht verplaatst naar waar de bron de oorzaken vermoedt.
En houd de rol van de waarden in gedachten: ze meten geen verlangen. Ze maken andere verklaringen zichtbaar, met name schildklierproblemen, prolactine en voedingstekorten, die allemaal vermoeidheid kunnen veroorzaken. Dat is een beperkt, maar reëel nut, en meer zou niemand moeten beloven.
Aan het begin stond een vermoeden dat aannemelijk aanvoelt. Wat daarvan overblijft, is een eerlijkere volgorde: eerst slaap, belasting en medicijnen, dan het gesprek, en daarna de waarden. Als je wilt weten waar je lichaam momenteel mee te maken heeft: het advies is gratis en er wordt je niets verkocht.
Veelgestelde vragen
Zijn hormonen de oorzaak als het verlangen afneemt?
Voor de hormonale verandering zijn daar tot nu toe geen aanwijzingen voor (IQWiG, 2023). Diezelfde bron noemt het ouder worden op zichzelf, psychologische, sociale en culturele factoren en de situatie binnen de relatie als de gebieden waar de verklaring waarschijnlijker ligt.
Welke bloedwaarden laat ik bepalen?
Er worden totaal en vrij testosteron met SHBG genoemd, het schildklierprofiel, prolactine en ferritine, vitamine B12 en vitamine D. Geen van deze waarden meet verlangen. Ze maken andere verklaringen zichtbaar, vooral verklaringen die vermoeidheid veroorzaken.
Waarom moet testosteron 's ochtends worden gemeten?
Omdat de waarde gedurende de dag sterk schommelt en 's ochtends het hoogst is. Eén meting in de namiddag zegt dan ook weinig. Het tijdstip van de monsterafname hoort daarom in het onderzoeksrapport te staan, anders is het getal nauwelijks te duiden.
Wat helpt tegen afnemend verlangen?
Voor een algemene aanbeveling hebben we geen onderbouwde bron gevonden en daarom doet dit artikel die ook niet. Wat de bron suggereert, is de volgende aanpak: kijk eerst naar slaap, belasting, medicatie en je eigen levenssituatie, in plaats van bij de laboratoriumwaarden te beginnen.
Hoe zit het met klachten in plaats van een gebrek aan verlangen?
Dit zijn twee verschillende onderwerpen. Ongeveer 3 op de 10 vrouwen hebben vanaf de periode vlak voor de menopauze klachten, omdat het vaginale slijmvlies gevoeliger en droger is dan vroeger; een vaginale hormoonbehandeling kan dergelijke klachten verlichten (IQWiG, 2023). Of dit in aanmerking komt, wordt in een medische praktijk bepaald.
Verder lezen
Dit vind je misschien ook interessant
Waarom één hormoonwaarde zonder cyclusdag weinig zegt.
Wanneer de schildklier als verklaring ter sprake komt.
Bronnen
- Instituut voor Kwaliteit en Economische Evaluatie in de Gezondheidszorg (IQWiG): Welzijn tijdens de menopauze (stand 02-01-2023) – gesundheitsinformation.de
Het letterlijke citaat over het ontbreken van bewijs voor een verband tussen hormonale veranderingen en seksuele beleving komt uit [1], evenals de informatie over de verschillende effecten van de menopauze op seksualiteit, de rol van het ouder worden, de ongeveer 3 op de 10 vrouwen met klachten van het vaginale slijmvlies en de vaginale hormoonbehandeling. De zin uit de bron over psychologische, sociale en culturele factoren bevat een gedachtestreepje en is daarom alleen toegeschreven weergegeven. Over mogelijkheden om het seksuele verlangen te vergroten worden bewust geen uitspraken gedaan, omdat daarvoor geen onderbouwde bron beschikbaar is. Informatie over prijs, type monster, omvang van de dienstverlening en laboratorium is afkomstig van de productpagina's van mybody®x, geraadpleegd op 26-08-2026; de verwerkingstijden volgen de centrale richtlijn per testtype. De bron is op 26-08-2026 geraadpleegd en gecontroleerd.
Redactie- & vakteam van mybody®x
Interpretatie van bloedanalyses Voedingswetenschap Laboratoriumdiagnostiek
Dit artikel is samengesteld door het redactie- en vakteam van mybody®x. Het team combineert de interpretatie van bloedanalyses, voedingswetenschap en laboratoriumdiagnostiek. Wie hieraan meewerkt, staat op de auteurspagina.
Gepubliceerd op 26-08-2026 · Laatst bijgewerkt op 26-08-2026
De inhoud is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Referentiewaarden zijn afhankelijk van het laboratorium, de methode en de leeftijd – doorslaggevend zijn altijd de gegevens op je onderzoeksrapport.
Nu delen:
Afvallen rond de buik: wat echt werkt en wat een mythe is
Haaruitval bij vrouwen: oorzaken indelen en waarden begrijpen